Ο acting coach Γιώργος Καραμαλέγκος, ιδρυτής ενός διεθνούς εργαστηρίου υποκριτικής, έχει συνεργαστεί με βραβευμένους ηθοποιούς σε Ευρώπη και Αμερική, βοηθώντας κάθε ερμηνευτή να ανακαλύψει όχι μια «σωστή» τεχνική, αλλά τον δικό
Τι είναι αυτό που κάνει την ερμηνεία ενός ηθοποιού αξέχαστη; Η τεχνική, η ακρίβεια, η ένταση ή εκείνη η σπάνια στιγμή κατά την οποία παύει να «παίζει» και εκφράζει κάτι βαθιά δικό του; Ανάμεσα σε αυτό που έχουμε μάθει να παρουσιάζουμε και σε αυτό που πραγματικά είμαστε υπάρχει συχνά μια απόσταση, γεμάτη αυτοματισμούς, φόβους και έτοιμους τρόπους αντίδρασης. Σε αυτό ακριβώς το πεδίο εργάζεται εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες ο Γιώργος Καραμαλέγκος, βοηθώντας ηθοποιούς, στελέχη και επιχειρηματίες να αναγνωρίσουν τι τους περιορίζει και να πλησιάσουν μια πιο αυθεντική, ελεύθερη μορφή έκφρασης.
Ο Γ. Καραμαλέγκος δεν αγαπά ιδιαίτερα τη λέξη «μέθοδος». Οχι επειδή απορρίπτει την τεχνική, αλλά επειδή θεωρεί ότι κάθε έτοιμο σύστημα κινδυνεύει να καλύψει εκείνο που ο ίδιος αναζητεί, δηλαδή τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος σκέφτεται, αισθάνεται, κινείται και εκφράζεται. «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει μία μέθοδος που ταιριάζει σε όλους. Κάθε ηθοποιός είναι ένα αυτόνομο δημιουργικό οικοσύστημα», λέει μιλώντας στην Realnews. «Η δουλειά μου δεν είναι να τον εντάξω σε ένα καλούπι, αλλά να τον βοηθήσω να ανακαλύψει πώς λειτουργεί το δικό του εργαλείο και να αναπτύξει τη δική του τεχνική».
Γεννημένος στην Αθήνα, σπούδασε θέατρο στη σχολή της Νέλλης Καρρά και ξεκίνησε ως ηθοποιός στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση. Το 2001 μετακόμισε στη Βρετανία, όπου ίδρυσε την ομάδα physical theatre Tmesis και για μία δεκαετία εργάστηκε συστηματικά πάνω στη σχέση σώματος, κίνησης και σκηνικής παρουσίας. Το 2011 δημιούργησε στο Λονδίνο το Physical Lab, ένα διεθνές εργαστήριο αφιερωμένο στην παρουσία και στην αυθεντικότητα στην ερμηνεία. Εχει διδάξει, στις σημαντικότερες δραματικές σχολές του Λονδίνου, μεταξύ άλλων στη LAMDA (London Academy of Music & Dramatic Art) και στη RADA (Royal Academy of Dramatic Art ), στο Drama Centre του Central Saint Martins και στο Williams College των ΗΠΑ.
Παράλληλα, δεν εγκατέλειψε αμέσως την ηθοποιία. Εργάστηκε στην Ελλάδα και στη Βρετανία και συμμετείχε στην ταινία «Το τελευταίο σημείωμα» του Παντελή Βούλγαρη. Ωστόσο, η κατεύθυνσή του είχε ήδη αρχίσει να ξεκαθαρίζει. «Οσο θυμάμαι τον εαυτό μου, αυτό που με ενδιέφερε ήταν ο άνθρωπος. Οχι ως ιδέα, αλλά ως ζωντανό σύστημα που προσπαθεί να καταλάβει τον εαυτό του», λέει. Η καραντίνα του 2020 λειτούργησε περισσότερο ως στιγμή αναγνώρισης παρά ως στροφή. «Ρώτησα τον εαυτό μου: ‘‘Τι είναι αυτό που μπορείς να κάνεις χωρίς σκέψη και ταυτόχρονα έχει πραγματικό αντίκτυπο στους άλλους;’’. Από εκείνη τη στιγμή δεν άλλαξε η δουλειά μου. Απλώς έγινε πιο ξεκάθαρη».
Ο ηθοποιός ως οικοσύστημα
Η δουλειά του ξεκινά από το σώμα. Στο Physical Lab, η κίνηση, η αναπνοή, η φωνή, η αίσθηση και το ένστικτο δεν αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστά εργαλεία. Ο στόχος είναι να γίνουν ορατές οι συνήθειες που έχουν εγκατασταθεί μέσα στον χρόνο -κοινωνικές, πολιτισμικές, ψυχολογικές- και συχνά παρεμβάλλονται ανάμεσα στον άνθρωπο και στον αληθινό του εαυτό.
«Δεν ξεκινάμε από το “τι πρέπει να κάνεις”. Ξεκινάμε από το “πώς λειτουργείς”», εξηγεί. «Και όταν αυτό γίνει ορατό, τότε υπάρχει επιλογή». Ο ίδιος δεν τοποθετείται απέναντι στον ηθοποιό ως αυθεντία που κατέχει όλες τις απαντήσεις, αλλά ως συνοδοιπόρος σε μια διαδικασία έρευνας, με στόχο να τεθούν οι σωστές ερωτήσεις και να αναδυθεί ο προσωπικός τρόπος έκφρασης του καθενός.
Βασικό ζητούμενο της προσέγγισής του είναι ο ηθοποιός να μην εκτελεί μηχανικά μια κίνηση ή μια φράση, αλλά να παραμένει ουσιαστικά παρών σε ό,τι συμβαίνει τη δεδομένη στιγμή. Να ακούει το σώμα του, να αντιλαμβάνεται τον ρυθμό και να αφήνει χώρο στο απρόβλεπτο, ώστε η ερμηνεία να παραμένει ζωντανή και όχι προαποφασισμένη. Ετσι ο ρόλος παύει να αποτελεί κάτι που πρέπει να κατασκευαστεί εξωτερικά και γίνεται πεδίο έρευνας. «Ο ρόλος δεν είναι ο στόχος. Είναι το εργαλείο. Μέσα από τον ρόλο, ο ηθοποιός δεν εξελίσσει μόνο την ερμηνεία του, συναντά και τον ίδιο του τον εαυτό».
Ισως αυτό εξηγεί γιατί ηθοποιοί επιστρέφουν σε εκείνον για χρόνια και τον αναζητούν πριν από μια απαιτητική οντισιόν ή έναν ρόλο. Δεν προσφέρει μια «σωστή» ανάγνωση ούτε μια ασφαλή φόρμουλα επιτυχίας. Δημιουργεί συνθήκες στις οποίες ο ηθοποιός μπορεί να ρισκάρει χωρίς να αισθάνεται ότι αξιολογείται διαρκώς. «Ενας ηθοποιός μού είχε πει: “Ερχομαι σε εσένα γιατί δουλεύεις με βάση το δεν ξέρω”. Για μένα αυτό περιγράφει ακριβώς το πεδίο μέσα στο οποίο συμβαίνει η δουλειά», σημειώνει. Οι βραβεύσεις δεν αποτελούν το ζητούμενο, αλλά ενίοτε έρχονται ως συνέπεια αυτής της προετοιμασίας.
Δίπλα σε βραβευμένους ηθοποιούς
Στη διεθνή λίστα συνεργασιών του περιλαμβάνονται η Diane Venora, γνωστή από τις ταινίες «Heat», «The Cotton Club» και «Romeo + Juliet», η Simona Brown του «Behind Her Eyes», ο Jonathan Howard με συμμετοχές στα «Downton Abbey», «Godzilla: King of the Monsters» και «Coronation Street». Ανάμεσα στους ηθοποιούς με τους οποίους έχει δουλέψει βρίσκεται και η Εσθονή Doris Tislar, η οποία απέσπασε βραβείο EFTA καλύτερης ηθοποιού για τη σειρά «My Dear Mother», έναν ρόλο που είχε προετοιμάσει μαζί του. Στην Ελλάδα έχει συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με τη Δάφνη Αλεξάντερ, τη Στεφανία Καπετανίδη και τη Βαρβάρα Λάρμου.
Το Physical Lab αναπτύχθηκε για χρόνια σχεδόν αποκλειστικά από στόμα σε στόμα. Η ψηφιακή του παρουσία και η συστηματική καταγραφή της δουλειάς του ξεκίνησαν μόλις πρόσφατα, ενώ το δίκτυο είχε ήδη απλωθεί από το Λονδίνο και το Παρίσι έως τη Νέα Υόρκη, το Λος Αντζελες, τη Βιέννη και το Ταλίν.
Στην Κρήτη, στα Δουλιανά Αποκορώνου, κοντά στα Χανιά, όπου περνά μεγάλο μέρος του χρόνου του, πραγματοποιεί acting retreats και μικρότερα, εξατομικευμένα προγράμματα, καθώς και fitness retreats σε συνεργασία με τον ηθοποιό και fitness coach Alex Crockford. Εκεί, η δουλειά μεταφέρεται έξω από το στούντιο και αποκτά μια διαφορετική ποιότητα μέσα στη φύση και στο ρυθμό της κρητικής υπαίθρου.
Τα τελευταία χρόνια, η ίδια προσέγγιση έχει περάσει και στον χώρο των επιχειρήσεων. Με CEOs, στελέχη και επιχειρηματίες εργάζεται πάνω στην επικοινωνία, στην ηγετική παρουσία και στις δυναμικές μιας ομάδας. Οι τίτλοι αλλάζουν, όχι όμως και η ουσία. «Είτε δουλεύω με ηθοποιούς, είτε με επιχειρηματίες, είτε με πολιτικούς, η διαδικασία είναι η ίδια: Πώς λειτουργείς όταν δεν προσπαθείς να λειτουργήσεις “σωστά”;».
Ανάμεσα στο Λονδίνο, στην Αθήνα και στην Κρήτη, ο Γ. Καραμαλέγκος εξακολουθεί να ταξιδεύει διαρκώς. Η ουσία της δουλειάς του, ωστόσο, παραμένει σταθερή. Δημιουργεί τις συνθήκες ώστε ένας άνθρωπος να αναγνωρίσει καθαρότερα τους μηχανισμούς που τον καθορίζουν και να μπορεί πλέον να επιλέγει συνειδητά τον τρόπο με τον οποίο θα κινηθεί. Δεν του υποδεικνύει ποιος πρέπει να γίνει, αλλά τον βοηθά να πλησιάσει περισσότερο την ουσία του.
