«Η Τουρκία δεν είναι ένας αξιόπιστος σύμμαχος και δεν θα έπρεπε να ενισχύεται στρατιωτικά». Με αυτό το σαφές μήνυμα, η Δημοκρατική βουλευτής των ΗΠΑ, Ντίνα Τάιτους, τοποθετείται, μέσω της Realnews, για
Η παρέμβασή της αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πριν από λίγες ημέρες ηγήθηκε επιστολής που συνυπέγραψαν 18 Δημοκρατικοί βουλευτές, ζητώντας από το Κογκρέσο να αποτρέψει οποιαδήποτε επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 χωρίς να τηρηθεί η αμερικανική νομοθεσία. Παράλληλα, κατέθεσε το ψήφισμα H.J.Res. 200, με στόχο να μπλοκάρει την εξαγωγή κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό KAAN. Η ομογενής βουλευτής, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων και από τις πλέον σταθερές φωνές υπέρ της Ελλάδας και της Κύπρου στο Κογκρέσο, υποστηρίζει ότι η μάχη για τα F-35 θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι δηλώσεις του Προέδρου Τραμπ σχετικά με την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αποτελούν περισσότερο ένα πολιτικό μήνυμα ότι επιθυμεί την επαναφορά των αμερικανοτουρκικών σχέσεων, παρά μια οριστική απόφαση. Συμφωνείτε με αυτή την εκτίμηση;
Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς τι θα κάνει ο Ντόναλντ Τραμπ από τη μια στιγμή στην άλλη. Πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα έδινε στον Ερντογάν ένα «μεγάλο, όμορφο πακέτο» που θα τον έκανε πολύ χαρούμενο. Κατά τη διάρκεια της Συνόδου και της κατ’ ιδίαν συνάντησής τους συνέχισε να κινείται στο ίδιο μήκος κύματος, αλλά δεν υπήρξε καμία επίσημη συμφωνία. Δεν έχει ληφθεί καμία οριστική απόφαση. Ωστόσο, πρέπει να παρακολουθούμε πολύ προσεκτικά τις εξελίξεις, γιατί του αρέσει να προσεγγίζει αυταρχικούς ηγέτες. Του αρέσει επίσης να υψώνει τους τόνους και προσπαθεί να βρει έναν τρόπο να αλλάξει την επικαιρότητα από την αποτυχημένη εκεχειρία σε κάτι άλλο. Και αυτό το «κάτι άλλο» μπορεί να είναι η Τουρκία. Σε πρόσφατη συνεδρίαση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων ρώτησα ευθέως τον υπουργό Εξωτερικών για τα F-35 και παραδέχθηκε επισήμως ότι κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο με τον νόμο. Ωστόσο, αυτή η κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι είναι πολύ καλή στο να παραβιάζει τον νόμο ή το Σύνταγμα και στη συνέχεια να προσπαθεί να βρει τρόπους να παρακάμψει τις συνέπειες όταν δέχεται κριτική. Το είδαμε αυτό και με τους δασμούς, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ήταν αντισυνταγματικοί. Αναζήτησαν τρόπο να παρακάμψουν την απόφαση. Αυτό ακριβώς πρέπει να προσέξουμε ώστε να μη συμβεί και με τα F-35.
Τι πιστεύετε ότι προσπαθεί να πετύχει ο Πρόεδρος Τραμπ με αυτή την κίνηση;
Tου αρέσουν οι κυβερνήσεις ισχυρών ανδρών. Το είδατε με την Ουγγαρία. Ακούσατε τα σχόλιά του για τη Βόρεια Κορέα. Ο Ερντογάν ταιριάζει σε αυτό το πρότυπο. Είναι δύσκολο να πω ποια είναι τα κίνητρά του, αλλά η προσωπική του σχέση με τον Ερντογάν αποτελεί σίγουρα μέρος της εξίσωσης. Πολιτικά δεν είναι καλή απόφαση, γιατί δεν ανησυχούν μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος. Το Ισραήλ ανησυχεί έντονα, η Αρμενία επίσης, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν ισχυρές κοινότητες όλων αυτών των χωρών που ασκούν πίεση στα μέλη του Κογκρέσου. Επομένως, πέρα από τον προσωπικό παράγοντα, είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ποιος είναι ο υπολογισμός του.
Στο παρελθόν έχετε ασκήσει κριτική στον πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ. Πιστεύετε ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο παρασκήνιο;
Σίγουρα φαίνεται να υποστηρίζει αυτή την κατεύθυνση, με βάση τις δηλώσεις που έχει κάνει. Πρόσφατα, σε μια ακρόαση, τον αποκάλεσα «Turkey Tom» και κανείς δεν φάνηκε να διαφωνεί. Το πόση επιρροή έχει πραγματικά δεν το γνωρίζω, γιατί ο Πρόεδρος συχνά προτιμά να αναθέτει διαπραγματεύσεις στον γαμπρό του ή σε κάποιον φίλο του, όπως έναν επιχειρηματία στον χώρο των ακινήτων. Αυτό είναι μέρος του προβλήματος. Δεν διαθέτουμε ένα ισχυρό διπλωματικό σώμα που να λαμβάνει ορισμένες από αυτές τις κρίσιμες αποφάσεις.
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι πιθανότητες το Κογκρέσο να εγκρίνει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35;
Ο Πρόεδρος είναι πολύ αποτελεσματικός στο να τηλεφωνεί σε Ρεπουμπλικανούς βουλευτές και να εξασφαλίζει τη στήριξή τους. Αυτή τη στιγμή, 17 μέλη του Κογκρέσου έχουν υπογράψει την επιστολή μου, ενώ και μερικοί Ρεπουμπλικανοί ελληνικής καταγωγής έχουν ταχθεί δημόσια κατά της επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Οταν επιστρέψουμε στις εργασίες του Κογκρέσου την επόμενη εβδομάδα, θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε το μέτωπο της αντίθεσης. Νομίζω, λοιπόν, ότι θα διαπιστώσει πως αυτό δεν θα είναι τόσο εύκολο όσο άλλες περιπτώσεις, στις οποίες προσπάθησε να παρακάμψει τον νόμο ή να αγνοήσει δικαστικές αποφάσεις και το Σύνταγμα.
Την επιστολή σας υπέγραψαν μόνο Δημοκρατικοί. Κανένας Ρεπουμπλικανός δεν συμμετείχε. Γιατί πιστεύετε ότι συνέβη αυτό;
Νομίζω ότι δεν θέλουν να επικρίνουν τον Πρόεδρο. Ορισμένοι, όπως η Νικόλ Μαλλιωτάκη, έστειλαν αργότερα δικές τους επιστολές, αφού δημοσιοποίησα τη δική μου, δηλώνοντας ότι αντιτίθενται στην πώληση F-35 στην Τουρκία. Ομως, δεν θέλουν να πουν ότι δεν επιθυμούν να το κάνει ο Πρόεδρος. Θέλουν να διατηρήσουν καλές σχέσεις μαζί του, ενώ ταυτόχρονα να ασκήσουν κριτική στην πολιτική του. Προσωπικά δυσκολεύομαι να δω πώς μπορεί κανείς να διαχωρίσει τα δύο. Πιστεύω ότι τον φοβούνται, επειδή ανησυχούν μήπως παρέμβει στις προεκλογικές τους εκστρατείες.
Οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα επηρεάζουν την αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία;
Νομίζω πως ναι. Υπάρχουν εσωκομματικές διαφωνίες στους Ρεπουμπλικανούς για πολλά ζητήματα, όπως για παράδειγμα η νέα διαδικασία συμφιλίωσης του προϋπολογισμού και η αύξηση των αμυντικών δαπανών. Το κόμμα είναι διχασμένο και βλέπουμε το ίδιο να συμβαίνει και σε αυτό το θέμα. Αυτή η διαίρεση θα γίνει ακόμη πιο έντονη όσο πλησιάζουν οι εκλογές, επειδή υπάρχουν πολιτείες όπου οι αναμετρήσεις θα κριθούν οριακά και μεγάλες κοινότητες της διασποράς που μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Ετσι, οι βουλευτές θα αναγκαστούν να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στους ψηφοφόρους τους, όχι μόνο στον Πρόεδρο. Μέχρι τώρα είχαν καταφέρει να αποφύγουν αυτό το δίλημμα, αλλά όσο πλησιάζει ο Νοέμβριος δεν θα μπορούν πλέον.
Αν ο Πρόεδρος Τραμπ προσπαθήσει να αλλάξει τον νόμο ώστε να επιτραπεί η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, πιστεύετε ότι θα εξασφαλίσει αρκετή στήριξη στο Κογκρέσο;
Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει άμεση έγκριση. Και ελπίζω πραγματικά να μη γίνει άρση των κυρώσεων. Αυτό είναι το κρίσιμο ζήτημα: να παραμείνουν σε ισχύ οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν βάσει του νόμου CAATSA. Οσο αυτές οι κυρώσεις ισχύουν, εξαιτίας της συνεργασίας της Τουρκίας με τη Ρωσία και της αγοράς των S400, η Τουρκία δεν μπορεί να αγοράσει F-35. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει πρώτα να αρθούν οι κυρώσεις. Προς το παρόν αυτό δεν συμβαίνει, αλλά εκεί θα επικεντρωθούν οι προσπάθειες.
Θα είναι αυτή μια δυσκολότερη μάχη από εκείνη για τις κυρώσεις CAATSA κατά της Τουρκίας;
Δεν το πιστεύω, γιατί η συμπεριφορά της Τουρκίας δεν έχει βελτιωθεί από τότε που επιβλήθηκαν οι κυρώσεις. Και δεν πρόκειται μόνο για τη σχέση της με τη Ρωσία. Είναι και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», η παρενόχληση της Ελλάδας, η συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου χωρίς καμία πρόοδο, οι σχέσεις της με τη Χαμάς, οι απειλές κατά του Ισραήλ και η στάση της απέναντι στους Αρμενίους στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Αζερμπαϊτζάν. Δεν πρόκειται για έναν αξιόπιστο σύμμαχο και υπάρχουν πολλά στοιχεία που το αποδεικνύουν. Είναι μια χώρα που δεν θα έπρεπε να ενισχύεται στρατιωτικά.
Θα θέλατε να στείλετε ένα μήνυμα στον ελληνικό λαό;
Είμαι στο πλευρό σας και συνεχίζουμε να συγκεντρώνουμε υποστήριξη. Πιστεύω ότι υπάρχει ελπίδα να μην προχωρήσει αυτή η εξέλιξη. Αυτό που χρειάζεται να κάνουν οι Ελληνες είναι να επικοινωνήσουν με όλους τους συγγενείς τους στις Ηνωμένες Πολιτείες και να τους πουν να έρθουν σε επαφή με τους βουλευτές τους στο Κογκρέσο. Οταν είστε ενωμένοι σε ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, η φωνή σας έχει μεγάλη δύναμη.