Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου τέθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτενές νομοθέτημα 761 άρθρων που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας δήμων
Πρόκειται για μια συνολική κωδικοποίηση σχεδόν 2.000 διάσπαρτων διατάξεων που ίσχυαν μέχρι σήμερα για την αυτοδιοίκηση, με στόχο – σύμφωνα με το υπουργείο – να μπει τέλος στην πολυνομία, τις αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και τις διοικητικές δυσλειτουργίες που ταλαιπωρούσαν τόσο τους αιρετούς όσο και τους πολίτες.
Ο νέος Κώδικας αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο και παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος έκανε λόγο για «ένα πολύτιμο εργαλείο και πυξίδα» που μπορεί να ανοίξει «μια νέα σελίδα στην ιστορία της τοπικής αυτοδιοίκησης».
Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η προσπάθεια δημιουργίας ενός ενιαίου και σαφούς πλαισίου για δήμους και περιφέρειες, δεκαπέντε χρόνια μετά τον «Καλλικράτη», καθώς μέχρι σήμερα πολλές αρμοδιότητες παρέμεναν ασαφείς ή επικαλύπτονταν μεταξύ διαφορετικών φορέων.
Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων που εισάγει ο Κώδικας είναι η θεσμοθέτηση συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία, η ενίσχυση των συμβουλίων νέων, η διεύρυνση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες και η καθιέρωση ενιαίων κανόνων λειτουργίας για τα όργανα διοίκησης δήμων και περιφερειών.
Ιδιαίτερη συζήτηση αναμένεται να προκαλέσει και η πρόβλεψη για αλλαγή του τρόπου εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών, αλλά και η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι ρυθμίσεις αυτές στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμετοχής και της νομιμοποίησης των αιρετών αρχών.
Παράλληλα, ο Κώδικας επιχειρεί να βάλει τάξη και στο οικονομικό σκέλος της λειτουργίας των ΟΤΑ, μέσω ενός νέου πλαισίου δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχου νομιμότητας, με έμφαση – όπως υπογραμμίζεται – στη διαφάνεια και την αποφυγή «γκρίζων ζωνών» στις οικονομικές υπηρεσίες.
Το υπουργείο δίνει επίσης ιδιαίτερο βάρος στον ψηφιακό μετασχηματισμό της αυτοδιοίκησης, προβλέποντας τη δημιουργία ηλεκτρονικών εφαρμογών τόσο για τη συμμετοχή των πολιτών όσο και για την καθημερινή εξυπηρέτησή τους από δήμους και περιφέρειες.
Ο νέος Κώδικας αποτελείται συνολικά από έξι βιβλία και καλύπτει όλο το φάσμα λειτουργίας της αυτοδιοίκησης: από την εκλογή των αιρετών αρχών και τις αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών έως τα οικονομικά, τον έλεγχο νομιμότητας και τη συμμετοχή των πολιτών.
Η δημόσια διαβούλευση αναμένεται να αποτελέσει πεδίο έντονου ενδιαφέροντος για αυτοδιοικητικούς, αιρετούς και φορείς της τοπικής διακυβέρνησης, καθώς αρκετές από τις αλλαγές επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία των δήμων, τον τρόπο λήψης αποφάσεων αλλά και τη σχέση των πολιτών με την αυτοδιοίκηση.