Γιάννης Μπέζος: Είναι αδιανόητο να ζεις υπό την ομηρία του άλλου υποδυόμενος τον ευτυχισμένο

Ο Γιάννης Μπέζος δεν χρειάζεται συστάσεις. Είναι ένας από τους λίγους καλλιτέχνες που έχουν καταφέρει να ταυτίσουν το όνομά τους με την ποιότητα, είτε πρόκειται για τη μεγάλη τηλεοπτική επιτυχία είτε για το απαιτητικό θεατρικό σανίδι. Με αφορμή τη νέα κωμική σειρά του ΑΝΤ1, «Σούπερ ήρωες» που παίζεται Δευτέρα έως Τετάρτη στις 8:00 μ.μ., μας υποδέχεται για μια συζήτηση που ξεπερνά τα στενά όρια της προώθησης μιας δουλειάς. Με τον γνώριμο, αιχμηρό και απόλυτα ειλικρινή του λόγο, ο δημοφιλής ηθοποιός και σκηνοθέτης μιλά για τους πραγματικούς ήρωες της διπλανής πόρτας, την «ομηρία» των συμβατικών σχέσεων και την ανάγκη να παραμείνουμε πολίτες με το κεφάλι ψηλά, μακριά από τον λαϊκισμό και τις σαχλαμάρες της οθόνης.

Μιλήστε μας για τη νέα κωμική σειρά «Σούπερ ήρωες» που προβάλλεται στον ΑΝΤ1.

Είναι αμιγώς ελληνική σειρά και αφορά ανθρώπους που εργάζονται σε ένα σούπερ μάρκετ στις παρυφές των Εξαρχείων: Από τη διεύθυνση και την ιδιοκτησία (την οποία εκφράζω εγώ) μέχρι τους υπαλλήλους σε όλα τα πόστα. Η «καρδιά» της σειράς είναι κωμική, αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Πραγματεύεται ζητήματα που απασχολούν την καθημερινότητα των εργαζομένων, των πελατών, αλλά και των συγγενών ή φίλων που εμπλέκονται στις ζωές τους. Το μεγάλο στοίχημα είναι να αναδείξουμε μια αληθινή εικόνα της καθημερινότητάς τους, στο μέτρο που το επιτρέπει η τηλεόραση, μέσα πάντα από το χιούμορ. Τα επεισόδια έχουν μια αυτοτέλεια όσον αφορά τους πελάτες που εναλλάσσονται, αλλά ταυτόχρονα παρακολουθούμε τις ζωές των μόνιμων εργαζομένων. Στη σειρά υπάρχουν δέκα χαρακτήρες με την ίδια έκταση και δυναμική, δεν βασίζεται σε έναν μόνο πρωταγωνιστή ή πρωταγωνίστρια.

Εχετε σούπερ ήρωες στη ζωή σας;

Δεν θαυμάζω πολύ εύκολα και άκριτα. Ο τίτλος της σειράς είναι εξαιρετικά επιτυχημένος, γιατί ήρωες είναι οι άνθρωποι της καθημερινότητας, εκείνοι που μοχθούν με το κεφάλι ψηλά και το βλέμμα μπροστά. Για να υπάρχουν ως πολίτες και όχι ως υπήκοοι. Ανθρωποι που δεν χαρακτηρίζονται από την κομπίνα και τη λαμογιά, φαινόμενα που δυστυχώς συνεχίζονται. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες και όχι εκείνοι που μιλούν πολύ, φωνάζουν συνθήματα και κραδαίνουν λάβαρα. Ηρωες είναι όσοι προσπαθούν να ζήσουν με αξιοπρέπεια: οι άνθρωποι που περιμένουν στη στάση του λεωφορείου ή στο μετρό, που θα κοιτάξουν να εξοικονομήσουν λίγα χρήματα για να βγουν ένα Σαββατοκύριακο για να διασκεδάσουν, να νιώσουν άνθρωποι. Εκείνοι που προσπαθούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους και να ζήσουν τη ζωή τους με θάρρος και τόλμη, μακριά από τον βούρκο και την ανοησία. Αυτό αποτελεί στις ημέρες μας ηρωισμό. Θα πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας να μη ζουν με τον θυμό, να σκέφτονται, να λειτουργούν αναλυτικά και να μην είναι το μυαλό τους υποτελές στις ανοησίες των άλλων. Ο λαϊκισμός και η βλακεία έχουν μια γοητεία, σε τραβούν σαν δόλωμα. Πρέπει να είμαστε εξασκημένοι ώστε να μην «τσιμπάμε» τόσο εύκολα. Αυτό, βέβαια, είναι θέμα γενικότερης παιδείας. Και είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματά μας.

Εχετε κάνει πολλά και διαφορετικά πράγματα στην τηλεόραση. Τι σας έκανε κλικ σε αυτή τη σειρά;

Είχαμε καιρό να εμφανιστούμε με μια κωμωδία, καθώς η τηλεόρασή μας απείχε από το είδος το τελευταίο διάστημα. Πιστεύω ότι συνέβη επειδή στην κωμωδία οφείλουμε να είμαστε πιο τολμηροί, να πούμε και πράγματα που ενδεχομένως θα ενοχλήσουν. Ο λόγος στην κωμωδία είναι πάντα πιο αιχμηρός, να καυτηριάζει και να γελοιοποιεί ορισμένες καταστάσεις. Πρέπει να διαθέτουμε τόλμη όταν καταπιανόμαστε με αυτά. Αυτό που με ενδιέφερε στη συγκεκριμένη σειρά είναι όσα κρύβουν οι ήρωες. Πρόκειται για μια κωμωδία καταστάσεων, δεν είναι απλώς κάποια παρατεταγμένα αστεία για να γελάσουμε. Εχει συνοχή και μια βαθύτερη αιτία ύπαρξης. Ο κάθε χαρακτήρας ακολουθεί τα προβλήματά του, τα οποία πρέπει να αναδεικνύουμε τόσο από την κωμική όσο και από τη μη κωμική τους πλευρά. Νομίζω ότι αυτό ακριβώς επιτυγχάνει η σειρά. Αυτό ήταν και το βασικό ερέθισμα για εμένα, διότι όταν καταπιάνεσαι με θέματα που φαντάζουν απλοϊκά στα μάτια μας, συνειδητοποιείς πως πολλές φορές αυτά είναι και τα πιο σύνθετα, αλλά και τα πιο δύσκολα.

Στον τίτλο συναντάμε το «σούπερ»: σούπερ τιμές, σούπερ προσφορές, σούπερ απελπισμένοι άνθρωποι. Αυτοί οι άνθρωποι ζορίζονται στο οκτάωρό τους;

Ακριβώς. Και δεν είναι μόνο το οκτάωρο, είναι ο τρόπος που εργάζονται, η επαφή με τους πελάτες, οι δυσκολίες με την ιεραρχία και τα αφεντικά τους. Είναι και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στο σπίτι. Ξέρετε, ο καθένας κουβαλά στη δουλειά του και τα ζητήματα της καθημερινότητας. Το κλισέ που λέμε, ότι «πρέπει να τα αφήνουμε όλα έξω από τη δουλειά», δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση στην πράξη. Οταν, όμως, όλο αυτό το παρατηρείς μέσα από έναν φακό «παραμορφωτικό» και αστείο, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και οι θεατές μπορούν να ταυτιστούν.

Υποδύεστε τον Βασίλη Μεταξά. Είστε το «μεγάλο αφεντικό» της αγοράς;

Είναι μια ιδιαίτερη περσόνα, ένας άνθρωπος που υποτίθεται ότι είναι αυστηρός, αλλά αγαπά πολύ τους υπαλλήλους του. Είναι λίγο «αλλού», δεν ακολουθεί την εποχή του, είναι λίγο κόντρα στην τεχνολογία. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι πως δεν μπορεί να ζήσει έξω από τον χώρο του σούπερ μάρκετ. Γι’ αυτό και θεωρεί την επιχείρηση οικογενειακή. Η επιχείρηση μεγάλωσε, αλλά αυτός παραμένει πιστός στις παλιομοδίτικες αρχές του. Η περίπτωση του γιου του, τώρα, είναι μια ακραία κατάσταση. Ερχεται έχοντας κάνει σπουδές στο μάρκετινγκ για να διοικήσει ένα κατάστημα που δεν έχει καμία σχέση με όσα έμαθε. Οι άνθρωποι εδώ είναι διαφορετικοί, έχουν μια νοοτροπία που δεν ταιριάζει με τις θεωρίες του. Εκείνος μιλά με «μισές λέξεις», με όρους που δεν καταλαβαίνουμε και κάπως έτσι ξεκινά ένα πανηγύρι παρεξηγήσεων και αστείων ιστοριών. Προσπαθούμε να συμπεριφερθούμε με έναν τρόπο που δεν μας ταιριάζει και αυτό ακριβώς αναδεικνύει την έλλειψη επικοινωνίας, που είναι σημείο των καιρών μας εδώ και πολλά χρόνια. Από τη μία πλευρά έχουμε την «παραγγελιά» του πατέρα που έχει μείνει πίσω και από την άλλη τον γιο που υποτίθεται ότι έχει πάει πολύ μπροστά. Φτάνουν στο σημείο να συμπεριφέρονται σαν να διευθύνουν πολυκατάστημα στη Νέα Υόρκη και να κάνουν γυμναστική, ενώ πρόκειται για ένα σούπερ μάρκετ στα Εξάρχεια! Αυτό από μόνο του δημιουργεί ένα κλίμα κωμικό, το οποίο όλοι αναγνωρίζουν.

Εσείς κάνετε τα ψώνια σας στο σούπερ μάρκετ;

Πηγαίνω, αλλά σε λογικά πλαίσια.

Ο κόσμος που σας συναντά τι σας λέει;

Δεν μου λέει τίποτα, ούτε ασχολείται κανείς. Πηγαίνω, ψωνίζω, πληρώνω και φεύγω. Συνήθως επιλέγω να πηγαίνω πολύ πρωί, γιατί με βολεύει η ώρα. Το σούπερ μάρκετ είναι ένας χώρος που μας είναι μεν οικείος, αλλά ταυτόχρονα και «φοβιστικός», με την έννοια του τι μας περιμένει στο ταμείο. Βεβαίως και υπάρχει ακρίβεια και αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά. Προσωπικά, έχω μια σχέση «τόσο-όσο» με το σούπερ μάρκετ, παίρνω μόνο τα απολύτως απαραίτητα.

Ακριβαίνουν συνεχώς τα αγαθά και έχει καταντήσει λίγο περίεργηη σχέση που έχει το σούπερ μάρκετ με το πορτοφόλι μας.

Το ένα φέρνει το άλλο: η ενέργεια, η ακρίβεια, οι πόλεμοι. Και κάνω μια παρένθεση τώρα: υπάρχει ένας κίνδυνος, να τα συνηθίσουμε όλα αυτά και να πάψουμε να φοβόμαστε.

Μέσα σε μια τόσο δυσοίωνη πραγματικότητα δεν ακούμε κάτι καλό. Πώς καταφέρνετε να διατηρείτε την προσωπική σας ισορροπία;

Δεν υπήρξε ημέρα στον πλανήτη που να μη διεξάγεται κάποιος πόλεμος. Μην κοιτάτε που μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν είχαμε τον πόλεμο στη δική μας «γειτονιά». Οι πόλεμοι, όμως, υπάρχουν. Το Μεσανατολικό, για παράδειγμα, είναι ένα φλέγον ζήτημα και βρίσκεται δίπλα μας. Απλώς, επειδή πρόκειται για λαούς με διαφορετικές πολιτισμικές αξίες και με άλλο αξιακό καθεστώς, δεν μας αγγίζει τόσο έντονα. Οι πόλεμοι είναι καθημερινό φαινόμενο, είτε σε μικρή κλίμακα είτε σε μεγαλύτερη, όπως συμβαίνει τώρα. Υπάρχει πάντα αυτός ο κίνδυνος και επιμένω: αντί να μας απασχολεί η ουσία, αρχίζουμε και το «συνηθίζουμε» και αυτό είναι πολύ άσχημο. Πρέπει να είμαστε πιο υπεύθυνοι όταν επιλέγουμε ποιους θα έχουμε «πάνω από το κεφάλι μας» να μας κυβερνούν. Αν ανατρέξει κανείς στην Ιστορία, θα δει ότι όλες οι χώρες είχαν αυτοκρατορικές βλέψεις και εμείς δεν εξαιρεθήκαμε από αυτόν τον κανόνα. Είναι η γοητεία της δύναμης. Οταν κάποιος κατέχει δύναμη, έστω και πρόσκαιρη, αυτή έλκει τους ανθρώπους περισσότερο από την ελευθερία. Προτιμάμε να «ζεσταθούμε» στη φωλιά του ισχυρού ανθρώπου και όχι του δημοκράτη, αν μπορώ να το θέσω έτσι. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα της δυτικής κοινωνίας. Αυτή η στάση όμως είναι ολέθρια, διότι ο πολιτισμός και ο τρόπος ζωής μας έχουν στηριχτεί πάνω σε δημοκρατικές αξίες. Οταν αυτές αρχίζουν να υποχωρούν, όλο το οικοδόμημα κλυδωνίζεται και η κατάληξη δεν μου φαίνεται ευοίωνη. Δεν αναφερόμαστε συχνά στο μέλλον και αυτό είναι ένα από τα μεγάλα προβλήματα των καιρών μας, γιατί έχει αλλάξει ο ρυθμός του κόσμου. Με την τεχνολογία, την ενημέρωση, την ψευτοενημέρωση και την προπαγάνδα (που πάντοτε υπήρχε, αλλά τώρα βρίσκεται στα μεγάλα της κέφια) δημιουργούνται σοβαρά προβλήματα. Ο πυρήνας του φιλελευθερισμού, της δημοκρατίας και του δικαίου, που ήταν πάντα η Ευρώπη, αρχίζει πλέον να κλυδωνίζεται.

Πώς επιλέγετε να ενημερώνεστε; Χρησιμοποιείτε το ChatGPT ή την τεχνητή νοημοσύνη;

Δεν χρησιμοποιώ τίποτα από αυτά. Ακόμα διαβάζω εφημερίδες ή ακούω ραδιόφωνο. Αντί για την τεχνητή νοημοσύνη, προτιμώ τη φυσική νοημοσύνη – της έχω μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, κι ας βρίσκεται σε ύφεση τον τελευταίο καιρό. Δεν τα θέλω αυτά. Πρόκειται για ανθρώπινες κατασκευές που δημιουργήθηκαν για να μας βοηθούν και όχι για να χαρακτηρίζουν τη ζωή μας από το πρωί μέχρι το βράδυ. Οσο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ενημέρωση από εκεί δεν μετράει για εμένα, γιατί ο καθένας λέει ό,τι θέλει ανώνυμα, χωρίς πρόσωπο και υπόσταση. Επομένως, οι απόψεις αυτές δεν έχουν βαρύτητα. Ο καθένας προσπαθεί να αποκτήσει κύρος και σημαντικότητα μέσα από αυτά τα μέσα, αλλά αντί να τα καταφέρει, καταλήγει απλώς γελοίος – μόνο που δεν το αντιλαμβάνεται εκείνη την ώρα. Τα social media λειτουργούν εκτονωτικά και όχι ενημερωτικά.

Φέτος, σας συναντάμε σε τρία θεατρικά.

Ναι, σκηνοθετώ δύο παραστάσεις. Η μία είναι ο «Αμερικανικός βούβαλος» του Ντέιβιντ Μάμετ στο θέατρο «Σημείο», με τον Γιώργο Νινιό και τον Σταύρο Τσουμάνη, μια παράσταση που θα συνεχιστεί και του χρόνου. Η δεύτερη σκηνοθεσία μου είναι για την παράσταση στο θέατρο Βεάκη με τίτλο «Η γυναίκα που μαγείρεψε τον άντρα της». Τέλος, έχουμε την παράσταση «Οι βλαβερές συνέπειες του γάμου» (βασισμένη στον Τσέχωφ) στο θέατρο «Ανεσις».

Στην παράσταση «Οι βλαβερές συνέπειες του γάμου – Γελώντας με τον Τσέχωφ» στο θέατρο «Ανεσις», πραγματεύεστε τα του γάμου. Πώς αντιμετωπίζει το κοινό αυτή τη συνθήκη;

Αυτά τα μονόπρακτα του Τσέχωφ είναι αριστουργηματικά και συνδέονται μεταξύ τους νοηματικά, καθώς καταπιάνονται με τις διαπροσωπικές σχέσεις μέσα στον γάμο. Ο Τσέχωφ βλέπει τις ανθρώπινες σχέσεις μέσα από την κωμική τους πλευρά, τα πρόσωπα είναι δραματικά, αλλά στα μάτια μας φαντάζουν αστεία. Ηταν ένας ανεπανάληπτος συγγραφέας και αυτά τα κείμενα μας θυμίζουν κάτι από τον εαυτό μας ή τον περίγυρό μας.

Ο γάμος έχει τελικά βλαβερές συνέπειες;

Φυσικά και έχει. Ο γάμος είναι μια επικύρωση, μια επίσημη νομική πράξη, συχνά με την «άνωθεν» ευλογία. «Οι βλαβερές συνέπειες» αναδεικνύουν τις δυσκολίες που ενέχει η συνύπαρξη. Είναι μεγάλο στοίχημα το να συνυπάρχεις, να μοιράζεσαι τον χρόνο σου και, κυρίως, τον τρόπο που ζεις από το πρωί μέχρι το βράδυ. Δεν αρκεί μόνο η αγάπη, χρειάζονται πολύ περισσότερα. Το μεγάλο στοίχημα είναι το πώς ανακαλύπτεις τον άλλον κάθε ημέρα. Πρέπει να καταβάλεις προσπάθεια για να ανακαλύψεις αυτό που κρύβει ο άνθρωπος δίπλα σου και όχι μόνο αυτό που δείχνει μόνιμα. Αν το πετύχεις αυτό, η ζωή σου γίνεται γοητευτική. Ειδάλλως, καταλήγει βαρετή και, πολλές φορές, αφόρητη.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε πως τα ζευγάρια χωρίζουν πολύ σύντομα…

Μπορεί και να μην ταιριάζουν. Δεν θεωρώ κακό το να χωρίσουν. Θεωρώ αδιανόητο να ζεις μόνιμα υπό την ομηρία του άλλου, υποδυόμενος τον ευτυχισμένο. Το ιδανικό θα ήταν να μπορούν οι άνθρωποι να συνυπάρχουν, αλλά αυτό απαιτεί προσπάθεια και ωριμότητα. Επίσης, πρέπει να σε βοηθά και ο περίγυρος. Οφείλουμε να είμαστε σε εγρήγορση και να μην εφησυχάζουμε.

Μετράτε 41 χρόνια κοινής πορείας με τη Ναταλία Τσαλίκη. Εχετε περάσει από… 40 κύματα μέσα σε αυτές τις τέσσερις δεκαετίες. Ποιο συστατικό λειτουργεί σαν κόλλα μεταξύ σας;

Αναταράξεις θα υπάρχουν οπωσδήποτε, γιατί οι ελεύθεροι άνθρωποι συνήθως διαφωνούν μεταξύ τους. Αλλά ακόμα και η διαφωνία πρέπει να διέπεται από μια ποιότητα, αυτό είναι, άλλωστε, και το μεγάλο πρόβλημα της πολιτικής μας ζωής. Οταν διαφωνείς ουσιαστικά και καταφέρνεις το σπουδαίο κατόρθωμα του να ακούς την άλλη πλευρά, και αυτό συμβαίνει εκατέρωθεν, τότε το αποτέλεσμα είναι καλό.

Επικοινωνείτε με τη νέα γενιά;

Βεβαίως επικοινωνώ, αλλά πιστεύω πως οι άνθρωποι της δικής μου γενιάς δεν πρέπει να καταφεύγουν στη λογική του «γινόμαστε και εμείς νέοι». Αυτά είναι γελοία πράγματα. Οφείλουμε να παραμένουμε στη θέση μας και να επιτρέπουμε στους νεότερους να «κλέβουν» στοιχεία από εμάς ή να παραδειγματίζονται, χωρίς να λαϊκίζουμε παριστάνοντας τους μοντέρνους. Οι νέοι χρειάζονται σημεία αναφοράς και ορισμένες σταθερές, αυτό τους λείπει σήμερα.

Εκτός από το θέατρο, μεγάλη αγάπη έχετε και στο τραγούδι, το οποίο υπηρετείτε με χαρά, όποτε σας δοθεί η ευκαιρία. Ετοιμάζετε κάτι νέο;

Με ενδιαφέρει η μελοποιημένη ποίηση και ορισμένα κομμάτια από τον κινηματογράφο και το θέατρο, των οποίων την προέλευση συχνά αγνοούμε. Ενδεχομένως του χρόνου να επιχειρήσω κάτι, που θα αφορά τους μεγάλους μας ποιητές, τους οποίους πολλοί δεν γνωρίζουν. Αυτά τα κάνω πρωτίστως γιατί μου αρέσουν, αλλά και για να έρθουν οι νεότεροι σε επαφή με αυτόν τον πλούτο, που κατά κάποιον τρόπο τον κρύβουμε, λες και θα μας τον κλέψουν ή λες και απαγορεύεται η ποίηση. Ενώ θα έπρεπε να είμαστε σε διαρκή επαφή με τους ποιητές και όχι με τους κομπιναδόρους, που βρίσκονται από το πρωί μέχρι το βράδυ στις τηλεοράσεις και λένε σαχλαμάρες. Οφείλουμε να ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους που μας πηγαίνουν μπροστά, που μας δημιουργούν μέλλον και ορίζοντα και που διαθέτουν αξιοπρέπεια, τόλμη και γενναιότητα.

Εχετε συνεργαστεί με τον οικουμενικό Μίκη Θεοδωράκη. Τι κρατάτε από αυτές τις στιγμές;

Αφήστε το μουσικό τους έργο. Αυτό που κάνει τη διαφορά και το είχε τόσο ο Θεοδωράκης όσο και ο Χατζιδάκις είναι ότι διέθεταν κάτι που σπανίζει: ήταν άνθρωποι γενναίοι. Δεν φοβόντουσαν να μιλήσουν.