Το ερώτημα «Μπορεί ο Τύπος να αντέξει μέσα στον ψηφιακό θόρυβο;» αποτέλεσε το αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα στον δημοσιογράφο και παρουσιαστή ειδήσεων Γιώργο Ευγενίδη και τον πρόεδρο της ΕΙΗΕΑ και εκδότη
της εφημερίδας Real News, Νίκο Χατζηνικολάου. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε κατά την πρώτη ημέρα του διήμερου συνεδρίου Athens Alitheia Forum, το οποίο διοργανώνεται από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης σε συνεργασία με τον Υφυπουργό παρά τω Πρωθυπουργώ, Παύλο Μαρινάκη.
Ο Γιώργος Ευγενίδης χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την πρωτοβουλία διοργάνωσης του συνεδρίου, εκφράζοντας την ευχή να συνεχιστεί και να καθιερωθεί ως θεσμός. Παράλληλα, επισήμανε ότι η προσαρμογή των εφημερίδων και του έντυπου Τύπου στο ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί μια κρίσιμη δοκιμασία για τα λεγόμενα «Legacy Media». Όπως σημείωσε, τίθεται το ερώτημα αν ο ψηφιακός κόσμος θα «καταπιεί» τον έντυπο Τύπο ή αν οι εργαζόμενοι και οι ιδιοκτήτες των μέσων διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα άμυνας απέναντι στην ταχύτητα και την ευκολία του διαδικτύου.
Μιλώντας από προσωπική εμπειρία, ανέφερε ότι ως νέος δημοσιογράφος διαμορφώθηκε επαγγελματικά σε μια περίοδο κατά την οποία γινόταν έντονη συζήτηση για τον «θάνατο» των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης. Έθεσε, λοιπόν, το ερώτημα αν η νέα αυτή πραγματικότητα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως απειλή ή ως ευκαιρία. Τόνισε ακόμη ότι, πέρα από το φαινόμενο των fake news και την ταχύτατη διάδοση της πληροφορίας, αναδύεται πλέον και η αυτοματοποίηση που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. Σε αυτό το πλαίσιο αναρωτήθηκε τι θα σημαίνει για τις εφημερίδες το γεγονός ότι τα ψηφιακά newsroom λειτουργούν με ολοένα μεγαλύτερη ταχύτητα.
Από την πλευρά του, ο Νίκος Χατζηνικολάου υπογράμμισε ότι ο έντυπος Τύπος βρέθηκε αντιμέτωπος με τρία βασικά «σοκ» από την εμφάνιση των ειδησεογραφικών ιστοσελίδων: την ταχύτητα μετάδοσης της είδησης, τη δωρεάν πρόσβαση στην ενημέρωση και την ευκολία με την οποία δημοσιεύονται ειδήσεις στο διαδίκτυο, συχνά χωρίς επαρκή διασταύρωση. Κατά την άποψή του, ωστόσο, από εκεί ακριβώς ξεκινά και μια αντίστροφη πορεία.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι ήδη από το 1990 είχε προβλέψει πως το διαδίκτυο θα κυριαρχήσει έναντι της τηλεόρασης, καθώς οι μικρότερες οθόνες θα αντικαταστήσουν σταδιακά τις μεγαλύτερες. Σήμερα, όπως είπε, θα τολμούσε να κάνει μια ακόμη πρόβλεψη: ότι οι εφημερίδες, και ιδιαίτερα οι κυριακάτικες εκδόσεις, θα επανέλθουν δυναμικά στο μέλλον. Σύμφωνα με τον ίδιο, η δύναμή τους θα βρίσκεται κυρίως στην ανάλυση, στην επιπλέον πληροφορία, στο παρασκήνιο και στη διαμόρφωση άποψης.
Αναφερόμενος στο ζήτημα της αξιοπιστίας και των ψευδών ειδήσεων, τόνισε ότι η διασταύρωση των πληροφοριών αποτελεί θεμελιώδη αρχή της δημοσιογραφίας. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, ακόμη και όταν μια πληροφορία προέρχεται από τον ίδιο τον εκδότη, ο δημοσιογράφος οφείλει να την ελέγχει. Παρότι αυτό μπορεί να επιβραδύνει τη διαδικασία δημοσίευσης, συμβάλλει στην οικοδόμηση αξιοπιστίας.
Σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, ο κ. Χατζηνικολάου τη χαρακτήρισε ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι μετά το AI πρέπει πάντα να υπάρχει ο δημοσιογράφος. Η ανθρώπινη κρίση και ο έλεγχος της πληροφορίας παραμένουν απαραίτητα, καθώς διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να προκύψουν σοβαρά λάθη ή παραπληροφόρηση.
Απαντώντας, τέλος, στο ερώτημα γιατί οι κυριακάτικες εκδόσεις στο εξωτερικό διατηρούν ισχυρότερη παρουσία και μεγαλύτερη εμπορική αξία σε σχέση με την Ελλάδα, ο πρόεδρος της ΕΙΗΕΑ σημείωσε ότι η ελληνική αγορά είναι μικρότερη και δεν μπορεί να συγκριθεί με χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Μεγάλη Βρετανία ή η Γαλλία. Επισήμανε επίσης ότι οι ελληνικές εφημερίδες δεν διαθέτουν την ίδια μακρά παράδοση με ορισμένες μεγάλες ξένες εκδόσεις, ενώ παρατηρείται και υπερπληθώρα μέσων ενημέρωσης. Κατά την άποψή του, οι κυριακάτικες εφημερίδες στην Ελλάδα θα πρέπει να επικεντρωθούν περισσότερο στην ανάλυση, στη γνώμη, στο παρασκήνιο και στην ερευνητική δημοσιογραφία, δηλαδή σε τομείς όπου η ποιότητα υπερισχύει της ταχύτητας.
Κλείνοντας, απηύθυνε συμβουλές προς τους νέους δημοσιογράφους, τονίζοντας ότι είναι απαραίτητο να διαβάζουν συστηματικά το σύνολο του Τύπου. Μοιράστηκε μάλιστα μια συμβουλή που είχε λάβει ο ίδιος τη δεκαετία του ’80: να αφαιρούν από τα κείμενά τους τις περιττές λέξεις, μια πρακτική που μπορεί να ακούγεται απλή αλλά είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Επιπλέον, τόνισε ότι οι δημοσιογράφοι πρέπει πάντα να αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την πληροφορία που λαμβάνουν και να ξεκινούν από την υπόθεση ότι ενδέχεται να είναι λανθασμένη, προκειμένου να επιβεβαιώσουν με ακρίβεια τι έχει πραγματικά συμβεί. Τέλος, υπογράμμισε τη σημασία της σωστής προετοιμασίας πριν από μια συνέντευξη, μέσω μελέτης των προηγούμενων δηλώσεων του συνομιλητή και συζήτησης με ειδικούς που γνωρίζουν σε βάθος το θέμα.